Één op 10 lokale besturen andere burgemeester door nieuw lokaal kiesdecreet

In 2021 keurde het Vlaamse parlement een nieuw decreet goed voor de gemeenteraadsverkiezingen. Het zorgt ervoor dat vandaag – exact twee jaar voor de gemeenteraadsverkiezingen – heel wat lokale politieke partijen al spreken over coalities. “De stem van de burger zal luider klinken. Anti-coalities tegen de wil van de kiezer wordt tegengaan. De burger krijgt ook meer zeggenschap ”, zegt Vlaams parlementslid Brecht Warnez (CD&V) die hierover vragen stelde aan minister Bart Somers (Open VLD) en deze cijfers analyseerde. Er blijkt onder meer dat 31 burgemeesters vandaag niet aan de macht zouden zijn met de nieuwe kiesspelregels.

Open VLD grootste verliezer

Het nieuwe kiesdecreet stelt dat wie de meeste stemmen haalt in de grootste partij uit de meerderheid, straks de burgemeester wordt. Het zorgt ervoor dat er vandaag in heel wat steden en gemeenten gesproken wordt over zogenaamde ‘stadslijsten’, een mengelmoes van verschillende partijen.

In 38 gemeenten is vandaag de burgemeester niet de kandidaat van de grootste fractie met de meeste voorkeursstemmen van de coalitie. 7 daarvan zijn waarnemend burgemeester omdat de burgemeester minister of gedeputeerde is zoals bijvoorbeeld in Mechelen of Keerbergen. In 14 gemeenten komt de burgemeester wel uit de grootste partij maar is het niet de stemmenkampioen.

Opvallend is dat in 17 gemeenten de burgemeester uit een kleinere partij komt. Vaak gaat dit om politieke afspraken. Mocht het nieuwe kiesdecreet al van toepassing zijn geweest in 2019 zou Open VLD de grootste verliezer zijn en zouden ze vier burgemeesters verliezen. Bij N-VA zou men er één zetel vooruit op gaan. Bij Vooruit gaat men van twee naar één burgemeester. Voor CD&V maakt de nieuwe regeling geen verschil uit.

Minder gemarchandeer met de burgemeesterssjerp

Als de stemmenkampioen van de grootste partij geen burgemeester wil worden, dan blijft de sjerp bij de grootste partij.

Veel burgemeesterswissels zijn ook politieke deals. Bij de meerderheidsvorming wordt onderhandeld over de sjerp, los van de stem van de kiezer. Dat willen we tegengaan”, stelt Brecht Warnez.

Binnen een partij kan een burgemeester wel nog steeds zijn of haar sjerp doorgeven aan een andere verkozene. “Dat is ook belangrijk voor de verjonging in de politiek. In de vorige legislatuur waren bijna 9 op 10 van de burgemeesterswissels in functie van verjonging. De gemiddelde leeftijd van een uittredende burgemeester was 62 jaar. Een inkomende burgemeester was gemiddeld 49 jaar”, sluit Warnez af.

Gerelateerd nieuws

Binnenlands Bestuur

Plan minister Weyts voor groepsaankoop AED-toestellen flopt

Minister Weyts lanceerde begin juli een groepsaankoop voor reanimatiemateriaal, waaronder AED-toestellen. “Met slechts 8 aanvragen is de groepsaankoop een ware mislukking. Vlaanderen zou beter een budget voorzien voor de lokale besturen om de aankoop van reanimatiemateriaal te stimuleren. In mijn gemeente doen we dat en zien we dat dit werkt”, zegt Vlaams parlementslid Brecht Warnez die hierover vragen stelde aan minister Weyts (N-VA).

Binnenlands Bestuur

27% van West-Vlaamse gemeenten hebben nog geen kerkenbeleidsplan

De Vlaamse kerkgemeenschap past zich aan aan deze tijd en overweegt welke gebouwen in de toekomst nodig zijn voor de eredienst. “Via dialoog met de inwoners is het mogelijk om de juiste neven- en herbestemming voor vroegere kerkgebouwen te bepalen. Waar mogelijk is een blijvende gemeenschapsfunctie zoals een bibliotheek, buurtpunt of kinderopvang ideaal”, zegt Vlaams parlementslid Brecht Warnez die hierover minister Bart Somers (Open VLD) al meermaals bevroeg.