Één op 10 lokale besturen andere burgemeester door nieuw lokaal kiesdecreet

In 2021 keurde het Vlaamse parlement een nieuw decreet goed voor de gemeenteraadsverkiezingen. Het zorgt ervoor dat vandaag – exact twee jaar voor de gemeenteraadsverkiezingen – heel wat lokale politieke partijen al spreken over coalities. “De stem van de burger zal luider klinken. Anti-coalities tegen de wil van de kiezer wordt tegengaan. De burger krijgt ook meer zeggenschap ”, zegt Vlaams parlementslid Brecht Warnez (CD&V) die hierover vragen stelde aan minister Bart Somers (Open VLD) en deze cijfers analyseerde. Er blijkt onder meer dat 31 burgemeesters vandaag niet aan de macht zouden zijn met de nieuwe kiesspelregels.

Open VLD grootste verliezer

Het nieuwe kiesdecreet stelt dat wie de meeste stemmen haalt in de grootste partij uit de meerderheid, straks de burgemeester wordt. Het zorgt ervoor dat er vandaag in heel wat steden en gemeenten gesproken wordt over zogenaamde ‘stadslijsten’, een mengelmoes van verschillende partijen.

In 38 gemeenten is vandaag de burgemeester niet de kandidaat van de grootste fractie met de meeste voorkeursstemmen van de coalitie. 7 daarvan zijn waarnemend burgemeester omdat de burgemeester minister of gedeputeerde is zoals bijvoorbeeld in Mechelen of Keerbergen. In 14 gemeenten komt de burgemeester wel uit de grootste partij maar is het niet de stemmenkampioen.

Opvallend is dat in 17 gemeenten de burgemeester uit een kleinere partij komt. Vaak gaat dit om politieke afspraken. Mocht het nieuwe kiesdecreet al van toepassing zijn geweest in 2019 zou Open VLD de grootste verliezer zijn en zouden ze vier burgemeesters verliezen. Bij N-VA zou men er één zetel vooruit op gaan. Bij Vooruit gaat men van twee naar één burgemeester. Voor CD&V maakt de nieuwe regeling geen verschil uit.

Minder gemarchandeer met de burgemeesterssjerp

Als de stemmenkampioen van de grootste partij geen burgemeester wil worden, dan blijft de sjerp bij de grootste partij.

Veel burgemeesterswissels zijn ook politieke deals. Bij de meerderheidsvorming wordt onderhandeld over de sjerp, los van de stem van de kiezer. Dat willen we tegengaan”, stelt Brecht Warnez.

Binnen een partij kan een burgemeester wel nog steeds zijn of haar sjerp doorgeven aan een andere verkozene. “Dat is ook belangrijk voor de verjonging in de politiek. In de vorige legislatuur waren bijna 9 op 10 van de burgemeesterswissels in functie van verjonging. De gemiddelde leeftijd van een uittredende burgemeester was 62 jaar. Een inkomende burgemeester was gemiddeld 49 jaar”, sluit Warnez af.

Gerelateerd nieuws

Binnenlands Bestuur

Tijd voor eerlijkere financiering van West-Vlaamse gemeenten

In West-Vlaanderen krijgt een stad of gemeente gemiddeld 344 euro per inwoner uit het Gemeentefonds, dat de belangrijkste financieringsbron is voor steden en gemeenten. Daartegenover staat dat Antwerpen en Gent meer dan 1600 euro per inwoner krijgen. Dat blijkt uit cijfers van Vlaams Parlementslid Brecht Warnez. “De financiering van onze steden en gemeenten is volledig scheefgetrokken. Grootsteden Antwerpen en Gent lopen vandaag met 40% van de middelen weg terwijl daar slechts 12% van de Vlamingen woont. Onze West-Vlaamse steden en plattelandsgemeenten zijn hiervan de dupe. Die ongelijkheid is niet meer te verantwoorden”, zegt het parlementslid.

Binnenlands Bestuur

Uitgaven van steden en gemeenten stijgen met meer dan 700 miljoen euro

Steden en gemeenten maakten bij het begin van de legislatuur plannen en een meerjarenbegroting op. De stijgende kosten dreigen de plannen te doorkruisen. Dat blijkt uit de cijfers die Vlaams Parlementslid Brecht Warnez (CD&V) opvroeg bij minister Bart Somers (OpenVLD). De problematiek kwam vandaag ook in de commissie Binnenlands Bestuur aan bod. “De komende drie jaar zullen we de lokale besturen met meer dan 375 miljoen euro ondersteunen. Maar dat is niet genoeg”, stelt Warnez die pleit voor een structurele oplossing. “Het gemeentefonds moet op de schop en rechtvaardiger zijn voor alle steden en gemeenten.”

Binnenlands Bestuur

Slechts één op drie vrouwen is schepen of burgemeester

Vrouwen zijn amper vertegenwoordigd in de gemeenteraad of het schepencollege. Dat blijkt uit cijfers die Vlaams parlementslid Brecht Warnez (CD&V) opvroeg bij minsten Bart Somers (OpenVLD). “Als we meer jonge vrouwen in de politiek willen, moeten we gemeenteraadsleden meer ondersteunen”, oordeelt het parlementslid.